Grave besturen in 2019

Het terugblikken op 2018 is voorbij, dus nu de blik op 2019. Naast het gewone reilen en zeilen in een gemeente als Grave zijn er drie grote thema’s die in de komende tijd aandacht vragen. En dat alles in het kader van “de beste beslissing voor onze inwoners”. Inmiddels is ook het programma voor de eerste raadsvergadering in 2019 bekend. Toetsing van dat programma aan deze thema’s zal nog enige tijd vergen. Mijn mening daarover vindt u binnenkort op https://graafsetribune.blogspot.com

Het eerste thema: De zelfstandigheid van de gemeente Grave

Het formele standpunt van de Graafse raad is dat een zelfstandige gemeente Grave voor het heilige doel het beste zou zijn. Alleen ontbreekt daarbij nog de overtuiging dat die zelfstandigheid inderdaad voor de inwoners het beste oplevert. Daarom is het eerste thema waar het gemeentebestuur van Grave zich bezig moet houden nu echt een keuze te maken waar de raad zich hard voor gaat maken en dus zich ook actief gaat verzetten tegen het alternatief. Het college moet een onderzoek instellen naar twee alternatieven. Het gaat om behouden van de zelfstandigheid of samen met Cuijk en Mill één gemeente vormen. Op zich al een merkwaardige opdracht. Bij een fusie met Cuijk en Mill wordt de zelfstandigheid toch al opgegeven. Waarom wel half werk accepteren? De opdracht is ook bijzonder vaag. De eerste vraag is dan ook hoe het college deze opdracht interpreteert. Het zal niet eenvoudig zijn nog iets nieuws te vinden na alles wat er al is onderzocht en door andere gemeenten in het Land van Cuijk besloten. Het college kan natuurlijk gewoonweg doen wat de raad in de motie heeft vastgelegd en een bureau opdragen lijstjes te maken van voor- en nadelen van een zelfstandig Grave en van een gemeente CGM, die ambtelijk al bestaat. Er verschijnt dan wel weer een rapport en wie dan leeft die dan zorgt.

Het zou ook kunnen zijn dat het college een eigen mening heeft over deze opdracht van de raad en eerst met een onderzoeksvoorstel komt. In de herfst van 2017, toen ook al een soortgelijk onderzoek in beeld was, werd de raad gewaarschuwd dat de raad die opdracht aan het college wel duidelijk moest formuleren en ook de middelen in geld en tijd beschikbaar zou moeten stellen. Daar is toen niet meer op teruggekomen. Normaal is dat een college allereerst op een motie reageert met het geven van zijn visie op de uitvoerbaarheid. In het programma voor de raadsvergadering op 12 februari heb ik echter nog geen aanwijzingen gevonden voor de aanpak.

De laatste jaren is het college nogal terughoudend met het geven van een eigen mening over uitspraken van de raad. “Dat hebben jullie zelf zo beslist” is nog al eens de reactie vanuit het college op kritiek uit de raad op de gang van zaken. Natuurlijk hebben beide bestuurscolleges hun eigen bevoegdheden en dus hun eigen kans op stommiteiten. Daarom heeft de raad ook de taak het college op dergelijke stommiteiten te controleren en te corrigeren. De omgekeerde bevoegdheid ontbreekt. Het college kan de raad niet wegsturen. Maar niets weerhoudt het college de raad te waarschuwen voor de gevolgen van niet zo goed overdachte uitspraken. Daarmee ben ik bij het tweede thema.

Het tweede thema: de werkwijze van de gemeentelijke bestuurscolleges.

Het besturen is er niet eenvoudiger op geworden. Dat geldt voor alle bestuursniveaus, van wijk tot en met de wereld in zijn geheel. Het speelt dus ook in Grave. Er zijn inmiddels allerlei technieken ontwikkeld die, indien juist toegepast, leiden tot uitvoerbare besluiten die door de burgers worden begrepen en geaccepteerd. Tegenwoordig wordt participatie, dus actieve medewerking van de burger in het hele proces als een goede aanpak gezien.

Er is een universele 80-20 regel die zegt dat 80% van je energie, aandacht of geld nodig is voor 20% van je problemen. Die regel geldt ook voor bestuurlijke onderwerpen. De betekenis van die regel is dat als teveel van je besluiten extra aandacht vragen om uitvoerbaar of handhaafbaar te zijn er iets goed mis is.

Zo is het ook in Grave. Daarbij spelen drie factoren een rol

• ·         De kwaliteit van het besluit. Een besluit moet uitvoerbaar zijn. Het multifunctioneel centrum bij Catharinahof zou worden gefinancierd door verkoop van Esterade en Katrien. Bij het nemen van dit besluit was al bekend dat dit verkeerd was en niet zou lukken.
• ·         De betrokkenheid van de inwoners. Een besluit moet worden begrepen en geaccepteerd. Bij de aanpak van het snippergroen is daar veel te weinig aandacht aan geschonken.
• ·         De rolverdeling tussen betrokken organen. We kennen burgemeester, college, gemeenteraad en ambtelijke organisatie als bestuursorganen. Zeker in de huidige maatschappij hebben maatschappelijke organisaties ook een rol bij het tot stand komen en uitvoeren van besluiten. Ook de wijze waarop men in de bestuurlijke organisatie met elkaar omgaat is belangrijk. In Grave moest de laatste jaren worden geconstateerd dat de wijze van vergaderen niet bepaald vertrouwen wekte voor de kwaliteit van de besluiten.

Vaak spelen meer factoren een rol. Bij de bouw van de brede school is in een te laat stadium aandacht besteed aan de bereikbaarheid van die school. Ook de omwonenden en ouders zijn te laat en op een verkeerde manier ingeschakeld. Ze werden betrokken als bezwaarmakers en niet als participanten bij een proces dat voor hen was bedoeld.

Al enkel jaren  geleden is de gemeenteraad intern begonnen aan verbetering. Daarvoor was vooral onaangename sfeer tijdens vergaderingen aanleiding. Op dat gebied is verbetering te constateren. Volgens de planning wordt dit voorjaar het proces afgerond met een nieuw reglement van orde. Zo’n nieuw reglement is inderdaad het sluitstuk, maar dan wel voor een veel omvangrijker proces dan “Anders vergaderen”. Een op respectvolle wijze genomen verkeerd besluit dat niet wordt begrepen door degenen die er mee worden geconfronteerd zal ook niet de bedoeling zijn.

Op de agenda voor 12 februari is de werkwijze van de raad geagendeerd. Dat is inderdaad volgens de planning. Het voorstel mondt uit in een nieuw reglement van orde en een nieuwe verordening op de commissies. In de doelstellingen staat als tweede van de vier doelstellingen: “De raad wil de inwoners van Grave meer betrekken bij de eerste fase: beeldvorming”. De uitwerking van de doelstellingen is vaag en die over de rol van de inwoners bijzonder vaag. Het kan dus nog alle kanten uit waaronder de goede. Daarvoor is het derde thema dat dit jaar aan de orde komt heel geschikt.

Het derde thema: kernendemocratie

Tijdens de studie naar de bestuurlijke organisatie in het Land van Cuijk die uitmondde in het voorstel voor één gemeente is aandacht besteed aan de betrokkenheid van de burgers bij het bestuur van die gemeente. Zeker bij een schaalvergroting als hier aan de orde een belangrijk onderwerp. Kernendemocratie zou de aanpak moeten zijn. Vooral het CDA en met name in Grave heeft zich hiervoor sterk gemaakt. Alhoewel Grave niet meedoet aan de voorbereiding door die ene gemeente is wordt het onderwerp wel genoemd in het bestuursprogramma. Ook is er een portefeuillehouder. In de stukken over de nieuwe werkwijze heb ik het begrip niet gevonden. Wel komt er een motie van LPG over een motiemarkt aan de orde die onder de paraplu kernendemocratie zou kunnen worden gebracht. Doorgaan met afwachten?

Slotwoord

Bij mijn goede wensen voor 2019 aan u allen sluit ik ook een goede relatie tussen burger en gemeentebestuur in. En als eerste wens hoop ik dat de inbreng van burgers serieus wordt genomen. Dat kan zijn door geargumenteerd mee te delen dat het onzin is. “Wie zwijgt stemt toe” is, vrees ik, een verkeerde interpretatie van het achterwege blijven van inhoudelijke reacties.

Grave blijft een zelfstandige gemeente ! (?? ?)

Grave blijft een zelfstandige gemeente ! (?? ?)

Deze stoere uitspraak tot en met het uitroepteken fungeert in de gemeenteraad van Grave als wat tegenwoordig in bestuurlijk jargon de  stip aan de horizon wordt genoemd. Het blijkt ook weer na de raadsvergadering 11 december. Dat was inmiddels de derde keer dat de raad van Grave een uitspraak deed over de vraag of Grave mee zou doen aan het tot stand komen van één gemeente Land van Cuijk. De eerste maal was in september 2017. Het voorstel voor één gemeente in het Land van Cuijk was na vijf jaar voorbereiding door de samenwerkende gemeenteraden tot stand gekomen. Zoals bekend zeiden Boxmeer, Cuijk en St. Anthonis “ja” en Mill-en-St. Hubert “nee”. Grave besloot het besluit uit te stellen omdat men –redelijk laat- vond dat eerst via een opiniepeiling de bevolking geraadpleegd moest worden. Die opiniepeiling moest objectief en apolitiek zijn. Kennelijk houdt dit in dat vooraf aan de bevolking geen informatie zou worden gegeven. Die late ontdekking werd ook nog vertroebeld doordat op het laatste moment de optie een fusie van Cuijk, Grave en Mill als mogelijke optie aan de opiniepeiling werd toegevoegd. Daarom heb ik het eerste vraagteken er maar achter gezet. Want hiermee zou Grave toch zijn zelfstandigheid al opofferen?

Zoals dikwijls met een opiniepeiling het geval is, bleek dat er in Grave, in zoverre men dit al een interessant onderwerp vindt, verschillend over wordt gedacht. Op basis van het resultaat kon de gemeenteraad geen keuze te maken. Men moest dit helemaal zelfstandig doen.

Het zou in september 2018 gebeuren. Er was een nieuwe coalitie gevormd tussen LPG en CDA. Het pikante van deze combinatie is dat deze partijen, althans volgens hun verkiezingsprogramma, op het gebied van de bestuurlijke organisatie lijnrecht tegenover elkaar staan. Er was nog geen bestuursakkoord bekend. Daarom werd, in ieder geval door degenen die het iets interesseerde, met belangstelling uitgekeken naar het raadsvoorstel. Met een citaat uit het bestuursakkoord zat het heel vernuftig in elkaar. Ik heb daar al eerder over geschreven. Over één gemeente Land van Cuijk zou deze periode niet worden gesproken. Het college kreeg opdracht de opties CGM en zelfstandig blijven nader uit te zoeken en in het voorjaar 2019 met een definitief voorstel te komen. Op het laatste moment kwam men tot de ontdekking dat een onderzoek naar een CGM-fusie alleen zin heeft als Cuijk en Mill daar iets voor voelen. Er werd daarom wel tot zo’n onderzoek besloten maar met uitvoering moest worden gewacht tot de antwoorden binnen waren.

Die antwoorden zijn binnen en op een iets diplomatiekere wijze dan ik hier neerschrijf was het antwoord dat Grave het zelf maar uit moest zoeken. Intussen zouden Boxmeer, Cuijk en St. Anthonis doorgaan met het voorbereiden van hun fusie. Nu met als streefdatum 1 januari 2022. Dat is nog voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen.

Zoals te verwachten hield de coalitie vast aan het onderzoeken van de kleine fusie en de zelfstandigheid. Daarvoor was geen besluit nodig. Een motie ingediend door LPG en CDA volstond om door te gaan me de onderzoeken. De oppositie had nog een tegenmotie ingediend om Grave aan het overleg over de fusie te laten meepraten. Daarmee was er eigenlijk geen stof meer voor discussie.

De tijd werd vooral besteed aan de positie van het CDA in de coalitie met betrekking tot dit onderwerp. De fractievoorzitter van het CDA verdedigde die met veel retoriek. Daarbij moet je goed tussen de regels door luisteren. In de discussie werd de reis naar een gemeentelijke fusie nogal eens vergeleken met een trein waar Grave alsnog zou kunnen instappen of niet. Wat CDA en LPG hebben afgesproken is dat die twee partijen niet in de trein zullen stappen maar samen tot de volgende verkiezingen in één auto parallel aan de spoorlijn zullen rijden (A12 en de spoorlijn Arnhem-Utrecht lenen zich daar goed voor) Bij de volgende verkiezingen zouden ze dan de situatie opnieuw kunnen bekijken. Dat nu gewerkt wordt aan een eerdere fusie is  nu een complicatie en dat zei de CDA-fractievoorzitter dan ook.

Het voorstel van Liberaal Land van Cuijk maar op te houden met praten en te gaan stemmen werd met een zucht van opluchting aanvaard. De motie van de coalitie werd aangenomen en die van de oppositie verworpen, natuurlijk in dezelfde verhouding.

Veel wijzer over de bestuurlijke toekomst zijn we niet geworden. Vandaar het tweede vraagteken.

Niemand heeft zich nog gewaagd aan een definitie van het begrip zelfstandige gemeente. De rest van de agenda wekt de indruk dat zelfstandigheid voor Grave weinig meer inhoudt dan het hebben van een eigen bestuursapparaat.

Er is nog een derde vraagteken Het staat wat verder weg. In 2019 komt de zaak weer aan de orde. Het zal dan lastig worden opnieuw een definitief standpunt voor zich uit te schuiven.

Nabeschouwing

In de huidige bestuurlijke structuur van ons land is verdergaande schaalvergroting, zeker nu de gemeenten steeds meer taken toebedeeld hebben gekregen, onvermijdelijk. De actieve betrokkenheid van de burgers bij het bestuur is nu al een probleem en daar moet zonder of met gemeentelijke herindeling aandacht aan worden gegeven.

Kernendemocratie, wat dat ook moge inhouden is daarvoor als remedie gegeven. Het zou goed zijn als Grave in de eigen auto, Boxmeer, Cuijk en St. Anthonis in de trein en Mill op eigen houtje daar samen aan gaan werken

Wandelen in een woestijn van drijfzand

Wandelen in een woestijn met drijfzand.

Dat gevoel kreeg ik tijdens de vergadering op 9 oktober van de commissie Inwoners en Bestuur van de gemeente Grave. Een raar gevoel dat moet worden uitgelegd.

De commissie begon met dezelfde mededeling als in de commissie Ruimte. Er zou worden geoefend met “anders vergaderen”. Dat hield onder andere in dat technische vragen van te voren schriftelijk moeten worden gesteld en beantwoord. Dat was nu natuurlijk een beetje moeilijk omdat het voor van te voren schriftelijk vragen stellen te laat was.

Wandelen?

Voor de vergadering was al voorgesteld om voorafgaand aan de raadsvergadering van 8 november nog een extra werkbespreking aan de ombuigingsvoorstellen te wijden. Later op de avond zou daar in een fractieoverleg over worden beslist. Daarmee was de noodzaak vanavond spijkers met koppen te slaan verdwenen. Iedereen  ging er daarom graag mee akkoord de vragen nog maar eens schriftelijk te stellen en te wachten op het eveneens schriftelijke antwoord. Echte pogingen om er uit te komen werden niet gedaan. Wandelen is daarvoor nog een te doelgerichte uitdrukking; achteraf was rondslenteren nog beter geweest.

Woestijn?

Volgens het nieuwe vergadersysteem zou de commissie zich vooral bezig moeten houden met het beoordelen van de voorstellen en het uitwisselen van gedachten daarover. Zonder antwoord op de vragen was ook dat natuurlijk wat lastig en het bleef dus bij het uitwisselen van al bekende standpunten over begroting en ombuigingsmogelijkheden. Het raadsvoorstel voor de ombuigingen is niet meer dan een lijst technische mogelijkheden minder geld uit geven dan nu. Geen visie en geen oog voor de maatschappelijke consequenties werd aan het college verweten. Zoals gebruikelijk stak het college geen helpende hand toe. Jullie hebben het zelf zo gewild en dus voeren wij het zo uit. Dat is ondertussen een standaard reactie van het college. En daarmee staat de raad dus hulpeloos in de chaos van mogelijkheden. Zo stel ik me ook de situatie in een woestijn voor.

Drijfzand?

Dat de financiële positie van Grave twijfelachtig is bleek al tijdens de commissie Ruimte. Daarbij ging de discussie vooral over de vraag of het glas half vol of half leeg zou zijn. Ook in deze commissievergadering bleek vooral de LPG er vertrouwen in te hebben dat het college de problemen wel zou oplossen. Waarop dat vertrouwen is gebaseerd kwam niet naar voren. Over een half vol of half leeg glas kan men van mening verschillen. In ieder geval is het maar voor de helft gevuld en uit vergelijking met de laatste jaren blijkt dat er ieder jaar wat minder in zit. Dat duidt niet op een stevig geplaveide weg naar een gezonde financiële positie.

Aan de steeds maar stijgende kosten van jeugdzorg werd nog extra aandacht besteed. Er moest worden ingestemd met het verlengen van het beleidsplan jeugdzorg. Daarmee wordt tijd gewonnen om een nieuw plan te maken en aan te besteden. Niemand twijfelt eraan dat dit veel meer geld gaat kosten. Ook bij gebrek aan alternatief verklaarde de hele commissie het voorstel tot A-stuk. In de raadsvergadering wordt er dus niet op teruggekomen. Wel bleek dat een deel van de te verwachten kosten niet in de begroting is opgenomen maar slechts in de risicoparagraaf vermeld. Dat lijkt op het in de begroting opnemen van de aanschaf van één staatslot in de verwachting dat daar de honderdduizend op valt. In de lijst ombuigingen zijn meer voorstellen te vinden met dit karakter

De kans dat de weg uit de financiële woestijn veelal uit drijfzand bestaat is dus wel erg groot.

Redding?

Inmiddels is bekend dat op 23 oktober in een openbare werkbespreking een nieuwe poging zal worden gedaan om de weg naar een zonnige toekomst te vinden. Tot 17 oktober kunnen vragen schriftelijk worden ingediend. Vervolgens komen de antwoorden en dan moeten de fracties voor 23 oktober nog met alternatieven voor het collegevoorstel komen.

Het is toch nog wel de bedoeling op 6 november een begroting vast te stellen die zekerheid geeft op een structureel positief resultaat binnen 4 jaar? De vraag of de Graafse gemeenschap voor zo’n begroting de gevraagde offers wil brengen durf ik eigenlijk niet eens te stellen. Of is dat de prijs die we voor zelfstandigheid over moeten hebben? Wethouder Joosten stelde in een artikel dat de oorzaak van de financiële problemen ligt in het naar de gemeenten schuiven van een aantal taken zonder daarbij voldoende financiële middelen te verschaffen. Hij heeft gelijk dat hiermee een groot deel van de problemen kan worden verklaard. Tegelijkertijd is het één van de redenen waarom opgaan in één gemeente Land van Cuijk onvermijdelijk is.

 

Vooruitblik raadsvergadering 18 november 29018

De voorbereiding van de raadsvergadering op 18 november  is begonnen met de agendacommissie. Er staan belangrijke onderwerpen op de rol als een nieuwe parkeernota en de begroting voor 2019.

De raad van Grave mag ook nog een zienswijze indienen op de begroting van de Omgevingsdienst Brabant Noord Oost (ODBN). Dat is weer zo’n samenwerkingsverband waar de raad van Grave nauwelijks invloed op heeft. Het voorstel is dan ook geen zienswijze in te dienen maar wel de ontstane financiële (nadelige) gevolgen mee te nemen bij de periodieke bijstellingen van de begroting in 2018 en 2019. Daarbij kun je wel de vraag stellen waarom men die voor 2019 niet direct meeneemt bij de begroting.

Parkeernota

De “Parkeernota 2018 Grave-actualisering parkeerbeleid, maart 2018”, zoals de volledige titel luidt, volgt het Parkeerbeleidsplan 2010-2015 op. Met  de voorbereiding is dus heel wat tijd gemoeid geweest. Intussen zijn er op detailniveau wel enkele verfijningen aangebracht. In maart 2018 heeft de gemeenteraad nog een beslissing genomen over de parkeernormennota. Daarin is vastgelegd welke eisen de raad stelt aan goede parkeervoorzieningen. Het antwoord op de vraag hoe dat moet worden gerealiseerd werd overgelaten aan de nu voorliggende nota. Merkwaardig is wel dat die ook de datering maart 2018 draagt.

Inhoudelijk vind ik de nota mager. Er is een aantal aanbevelingen, maar voor antwoord op de voor de hand liggende vragen wat daarvan de financiële en personele consequenties zijn wordt naar de toekomst verwezen. Aanvankelijk zou ook nog een voorstel om een definitief parkeerterrein in het Visiogebied aan te leggen aan de orde komen. Ergens in het bestuurlijk traject is dit voorstel kennelijk gesneuveld.

Natuurlijk trok de communicatieparagraaf mijn speciale aandacht. In de periode 2015 en 2016 is er goed overleg geweest, gericht op de situatie in de binnenstad. Dat overleg met de wijkraad en de ondernemers leverde een aantal aanbevelingen op die in de parkeernota 2018 zijn terug te vinden, maar nog steeds als aanbeveling. Na de slecht bezochte inloopbijeenkomst in het voorjaar 2017 was de verwarring  over de knip van maart 2018 het eerstvolgende contact. Dit heeft geleid tot het volgende citaat in het raadsvoorstel: “Wij hebben dan ook besloten om, voorafgaand aan de behandeling van dit raadsvoorstel, op ambtelijk niveau de eerdergenoemde groeperingen ‘bij te praten’. Dit is dan meteen de opmaat voor toekomstig overleg, want in het voorwoord van de Parkeernota staat niet voor niets: “Tijd en gelegenheid zal ingeruimd worden om – in dialoog met bewoners en ondernemers – te kijken naar kansen om ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en parkeren te combineren.”” Alhoewel het raadsvoorstel inmiddels in behandeling is heeft dit “bijpraten” nog niet plaatsgevonden. Ook hier wordt goede wil niet concreet gemaakt.

Er is nog hoop. Parkeren is een onderwerp dat velen aanspreekt. Het is dan ook uitermate geschikt als thema voor een start met “kernendemocratie”. Na de commissievergadering ga ik wat dieper in op de parkeernota.

De begroting

De begroting was vroeger het politieke hoogtepunt van het jaar. Er werd een reeks vergaderingen en veel publicatie aan gewijd. Sinds een aantal jaren is dat politieke hoogtepunt verlegd naar de behandeling van de kadernota in het voorjaar.In de praktijk is dat de laatste raadsvergadering voor de vakantie. Tot nog toe is het echter niet gelukt in de kadernota stof aan te dragen voor een werkelijke politieke discussie over nieuw beleid, al dan niet in te ruilen voor oud beleid, en de financiële consequenties daarvan. Voor werkelijke “dialoog” met de bevolking was ook geen tijd. Dit alles werd dan doorgeschoven naar de begrotingsbehandeling. Zo ook dit jaar. Maar nu is de nieuwe begroting niets meer dan een herberekening op basis van een zwijgende gemeenteraad. Dat leidt tot een structureel tekort en dat mag niet. Daarom moet de raad in dezelfde vergadering de net vastgestelde begroting direct weer wijzigen. Daarvoor heeft het college de raad voorzien van een lijst met mogelijkheden voor ombuigingen. Een deel daarvan is geen werkelijke bezuiniging en doet dus geen pijn. Het zijn correcties op de cijfers. Dan stel je natuurlijk de vraag af waarom die niet zijn verwerkt in de oorspronkelijke begroting. Over de rest zou een politieke discussie moeten worden gevoerd. Een zich respecterende politieke partij zou in dus discussie zijn achterban willen betrekken. Daarvoor ontbreekt nu de tijd. Er is door enkele fracties al gesputterd. Dus maar even de behandeling in de commissie afwachten alvorens er dieper op in te gaan.

Werkwijze van de raad

Uit voorgaande onderwerpen wordt nog eens benadrukt dat de werkwijze van de raad en daarbij de rol van de burgerij aan herziening toe is. Daar wordt al een aantal jaren aan gewerkt. Ook in de agendacommissie werd er aandacht aan besteed. Allereerst naar aanleiding van de inspreekbeurt van Wil Baaijens in de laatste raadsvergadering waarin hij stelde dat de raad had besloten niet meer te reageren op ingekomen brieven van burgers. De griffie werkt eraan. Maar ik kreeg de indruk dat het niet zozeer gaat om de vraag in  hoeverre  je dergelijke inbreng serieus moet nemen, maar meer om de procedure om mee te delen dat het stuk voor kennisgeving is aangenomen. Ook de reactie van het raadslid Roland Eijbersen in de Arena op een artikel van Louis Paridans is nog terughoudend. Dat hij zich ook in de Arena waagt is natuurlijk een stap voorwaarts.

In de agendacommissie werden ook wat onderwerpen genoemd uit de bespreking met de externe begeleider die op 11 september is geweest. Daarbij bleek veel overeenkomst met de discussie over de werkwijze van raad en commissies in  de negentiger jaren van de vorige eeuw. Kennelijk is de politieke wereld niet zoveel veranderd. Vreemd vond ik wel weer dat waar het hele systeem samenhangend wordt bekeken toch weer afzonderlijk over de auditcommissie wordt gesproken. Of  de publieke tribune als een wezenlijk onderdeel van het bestuurlijk proces wordt gezien is ook nog een open vraag.

Het is de bedoeling de nieuwe werkwijze begin 2019 al in verordeningen en andere regelingen te hebben vastgelegd. Alvast nagaan hoe indertijd tegen het bestuurlijk proces werd aangekeken kan daarom geen kwaad.

Impressie raadsvergadering Grave 18 september 2018

Impressie raadsvergadering Grave 18 september 2018

Inleiding

Hoofdgerecht in deze bijeenkomst was het bestuursprogramma van de raad en een drieluik over de bestuurlijke organisatie. Daarnaast waren enkele punten waar Grave eigenlijk niets in te brengen heeft en dat ook niet probeerde. Er werden ook nog een paar bestemmingsplannen vastgesteld, enkele huishoudelijke zaken geregeld en het college kreeg krediet om aanvullende veiligheidsmaatregelen te treffen bij de nieuwe brede school waarvan de naam kennelijk nog niet tot het gemeentebestuur is doorgedrongen. Iedereen deed zijn best om het op een nette manier met elkaar oneens te zijn en dat lukte.

Het bestuursprogramma

Volgens de tekst van het bestuursprogramma hebben alle fracties behalve de VVD er aan meegewerkt. Tijdens de discussie bleek dat die medewerking beperkt is gebleven tot het doen van enkele suggesties die al of niet zijn overgenomen. Het blijft dus een programma van de collegepartijen. (de suggestie om niet meer te spreken van coalitie en oppositie staat mij wel aan en  deze keer volgden inderdaad niet alle stemmingen de grens tussen collegepartijen en niet-collegepartijen.) Inhoudelijk was het niet meer dan een wensenlijst waar niemand echt nee wilde zeggen. Het meest vrome voornemen is de burger overal bij te betrekken. Ook in het vorige bestuursprogramma waren goede bedoelingen opgenomen. Een werkgroep is zonder merkbaar resultaat aan het werk geweest waarbij de oplossing vooral werd gezocht in “anders vergaderen”. Dat het programma deze keer niet concreter is mag gerust zorgelijk worden genoemd. Voor het overige kan het bestuursprogramma geen kwaad. Er is nog nergens geld voor uitgetrokken.

Bestuurlijke toekomst Grave

Volgens het voorstel doet Grave niet mee aan activiteiten om tot één gemeente Land van Cuijk te komen. Het college krijgt opdracht voor- en nadelen van zelfstandigheid en opgaan in een gemeente Cuijkgravemill te onderzoeken. Gezien de optie Cuijkgravemill moet aan Cuijk en Mill worden gevraagd wat zij er van vinden. Als die er geen zin in hebben hoeft die optie, die LPG zelf had opgevoerd, van die partij niet te worden onderzocht. Dat is logisch want die partij wil alleen maar zelfstandig blijven. Niemand vond het de moeite waard te vragen wat LPG onder zelfstandigheid verstaat.

Er moet ook een communicatieplan worden opgesteld want er wordt grote waarde gehecht aan de mening van de bevolking. Ook tijdens de vergadering werd nog opgemerkt dat het daarvoor wel nodig is dat de bevolking over de nodige informatie beschikt. Daar heeft het bij de in maart gehouden opiniepeiling aan ontbroken. Desondanks werd het resultaat van die opiniepeiling gehanteerd alsof het om een bindend referendum ging. Iets dat in Nederland helemaal niet kan. Een poging van VPGrave om ook de optie één gemeente Land van Cuijk nog boven tafel te houden faalde. Gelukkig is onder tafel die optie nog wel degelijk aanwezig. Het afwijzen is immers beperkt tot deze periode. En die tijd zal wel nodig zijn om voldoende draagvlak te vinden voor welke optie dan ook. De slotzinnen van de fractievoorzitter van het CDA waren ook duidelijk: ”Nieuwe vormen van democratisch handelen zoals in een federatie? Wij sluiten het niet uit! Maar één gemeente Land van Cuijk ? Dat wel !!! Op dit moment !!!” (einde citaat). Morgen kan het anders zijn.

Het kan dus nog alle kanten op. Tijdens de werkbespreking was nog gevraagd om wat meer duidelijkheid in de onderzoeksopdracht. In de vergadering werd daar niet meer op teruggekomen. Afwachten dus.

Klap op de vuurpijl

Aan het begin van de vergadering eindigde de enige inspreker met de mededeling dat hij van de griffier had vernomen dat de raad zou hebben besloten niet meer te reageren op ingezonden brieven van burgers. Tot mijn stomme verbazing vond geen enkel raadslid het de moeite waard op deze aantijging te reageren. Zou ‘wie zwijgt stemt toe’ hierop van toepassing zijn? In ieder geval was mijn vertrouwen in werkelijke interesse van de raad in hetgeen de burger er van vindt een stuk minder.

Het bestuursprogramma 2018-2022 met energie en vertrouwen

Eindelijk is het er dan en het is netjes uitgevoerd. In de paragraaf  'Proces' wordt aangegeven hoe het programma tot stand is gekomen. Daaruit blijkt dat het is samengesteld uit de diverse verkiezingsprogramma's en de inbreng van alle partijen behalve VVD. Dat verklaart waarom ik het eens ben met het hele verhaal behalve natuurlijk met de interpretatie van de opiniepeiling, die ik nu  maar pseudo-referendum noem. Het is een verzameling goede voornemens, maar daarmee is de weg naar de hel geplaveid. In een bestuursprogramma hoort op zijn minst een aanzet te zijn gegeven voor het omzetten van de goede voornemens omgezet naar concrete maatregelen. De titel "met energie en vertrouwen" vind ik niet terug in de tekst "voorzichtig en met hoop op een goede afloop" dekt mijn interpretatie beter.

Wat ik wel mis is de aanpak van het probleem dat ik de grootste bedreiging acht voor onze democratische bestuursvorm. Dat is de geringe belangstelling van de bevolking voor en actieve deelname aan het bestuursproces. Dat maakt het mogelijk dat ongewenste figuren via de verkiezingen in de bestuursorganen infiltreren. Dat wordt erkend en er wordt geprobeerd door allerlei integriteitsmaatregelen dit te voorkomen. Dat is een vorm van symptoombestrijding en niet van wegnemen van de oorzaak. Het moet veel fundamenteler worden aangepakt en daarvoor is actie nodig. Een term in de inleiding van het bestuursprogramma als "wij zullen de bevolking deze periode er met de haren erbij slepen" zou mij wel aanspreken. Natuurlijk moet dan de praktische uitwerking daarvan in het vervolg van het programma wel zichtbaar zijn. Volgens mij zijn er genoeg eenvoudige aanzetten te geven. Er zal wel tijd en inspanning mee zijn gemoeid.

Voor degenen die er nu al in zijn geïnteresseerd zijn is via deze link het bestuursprogramma beschikbaar voorzien van mijn opmerkingen.

Leo de Vreede

Blijft Grave zelfstandig ?!? vervolg

Blijft Grave zelfstandig?!? Vervolg

Inleiding

Dinsdag 4 september was eerst de vergadering van de commissie Inwoners en Bestuur. Na de standaard agendapunten werd de commissie over drie collegevoorstellen gevraagd te bepalen of er in de raadsvergadering nog zou worden gedebatteerd. In alle drie de onderwerpen was weinig discussie nodig. Wel was er een link met het onderwerp van de werkbespreking over de zelfstandigheid van Grave en de betrokkenheid van de burgers daarbij. Daarom in dit stuk ook wat opmerkingen daarover.

In grote lijnen

In de openbare werkbespreking van de Graafse Gemeenteraad werd het voorstel besproken van LPG en CDA om niet mee te werken aan het samenvoegen van de 5 gemeenten in het Land van Cuijk, maar de opties CGM en zelfstandig Grave door het college te laten onderzoeken. Het volgende citaat is uit mijn eerste reactie van 30-8-2018.

“Opvallend is dat het besluit aangeeft wat men in Grave niet wil. Het eigenaardige van een echt besluit is dat het aangeeft wat er juist wel moet gebeuren. Verrassend is het voorstel niet. Het bevestigt het besluit dat de raad in september 2017 heeft genomen door het voorstel om tot één gemeente Land van Cuijk af te wijzen. Het strookt ook met de machtsverhoudingen in de coalitie. Zeker het CDA heeft zijn kiezers nu iets uit te leggen”

De werkbespreking was openbaar en het was goed dat Keerpunt 2010 hier blij mee was. Ik vermeld dit omdat die fractie niet zo gauw blij is. Bijkomend voordeel daarvan was dat ik het besprokene kon naluisteren omdat zeker bij het CDA de inhoud zorgvuldig in retoriek is verpakt.

Het raadsvoorstel is kennelijk ingediend omdat het zo in het bestuursakkoord staat. En dat is blijkbaar weer gebaseerd op de gehouden opiniepeiling. Zoals dat resultaat wordt geïnterpreteerd kan het beter een pseudo-referendum worden genoemd. LPG en CDA zijn er uitstekend in geslaagd een voorstel te maken dat veel weg heeft van een vierkante cirkel. LPG zegt nu niet dat Grave zelfstandig moet blijven. Er moet een onderzoek komen naar de opties zelfstandig blijven eventueel CGM. CDA zegt nu niet dat er één gemeente Land van Cuijk moet komen. Er wordt deze periode niet wordt meegewerkt aan voorstellen om tot één gemeente Land van Cuijk te komen. Het woordje “nu” is de kern van het bestuursakkoord. Deze formuleringen zijn wel passend in de verkiezingsprogramma’s  te maken. Letterlijk genomen laat dit voorstel alle mogelijkheden nog open en schieten we er dus niets mee op!

Het college krijgt de taak een en ander nader uit te werken. De technisch voorzitter (ook burgemeester en voorzitter van het college) gaf nog de boodschap mee de opdracht aan het college nader uit te werken tot een uitvoerbare opdracht. Tijd en geld moeten beschikbaar zijn.

Volgens het voorstel moeten de raden van Cuijk en Mill om een reactie worden gevraagd. Op de vraag waarom dat nodig was werd geantwoord dat je die gemeenten nodig hebt voor de optie CGM. Als die niet meewerken heeft ook volgens LPG een onderzoek daarnaar geen zin. Dan is het verstandig die vraag eerst te stellen alvorens dit besluit te nemen. Maar “eerst besluiten en daarna overleggen” is bij de raad van Grave nog steeds de gewoonte.

Dat er ook nog iets moet worden afgesproken over het overleg in het Land van Cuijk had men ook ontdekt en daarvoor worden de uitgestelde voorstellen daarvoor alsnog op de agenda gezet. Ik ben wel benieuwd of dit college ook het voorstel van het vorige college ongewijzigd op de agenda zet.

Het betrekken van de inwoners vinden de partijen, in ieder geval in hun betogen, erg belangrijk. Maar dat concreet maken laten men liever aan het college over. In de werkbespreking kwam dit onderwerp alleen retorisch aan de orde met een nieuwe opiniepeiling bij de verkiezingen in 2022 als enige –maar veilig ver weg zijnde- actie.

Tot nu toe is het sturen van een ingezonden brief aan de Arena de meest effectieve wijze om in het openbaar te communiceren over de daden van het gemeentebestuur. De communicatie met het gemeentebestuur is een verhaal apart In het vervolg begin ik daarom met een commentaar in grote lijnen voor de Arena. Dat werk ik uit. Hetkan een paar dagen duren voor het verhaal compleet is. De groei kan op deze blog worden gevolgd. Als het is afgerond wordt het ook op www.gravepolitiek.nl geplaatst.

Commisie Inwoners en Bestuur

Veiligheidsplan

Op de agenda van die commissie stond onder andere een voorstel over het veiligheidsplan voor deze regio. De gemeenteraad wordt niet om een besluit gevraagd, maar slechts om een zienswijze. Bij de gebruikelijke inleiding waarschuwde de portefeuillehouder via de commissie de gemeenteraad om niet de illusies te hebben dat een zienswijze veel invloed zou hebben op het besluit van de veiligheidsregio. Hij deed dit in het kader van een verwachtingenmanagement. Een eventuele zelfstandigheid van de gemeente Grave stelt op dit terrein dus niet veel voor en dat geldt voor nog een aantal van dit soort gemeenschappelijke regelingen. Het werd een A-stuk dus dit onderwerp vraagt in de raadsvergadering weinig tijd en dat is gezien de rest van die agenda wel belangrijk.

Winkelsluitingstijden

In de eerstvolgende raadsvergadering komt een voorstel aan de orde om supermarkten voortaan toe te staan op zondag om 9:00 uur open te gaan. Dat is nu om 12:00 uur: De praktijk in Grave is blijkbaar dat de supermarkten om 10:00 uur open gaan. Volgens de landelijke wet mogen de winkels om 6:00 uur open. Het voorstel zelf gaf geen aanleiding tot discussie. Op de vraag waar het voorstel vandaan kwam kon geen antwoord worden gegeven. De vraag of er overleg met ondernemers en omwonenden nog overleg was geweest werd ontkennend geantwoord. De opstellers van het voorstel hadden er geen behoefte aan en over de huidige gang van zaken zijn geen klachten. Als het besluit is vastgesteld wordt het centrummanagement in kennis gesteld en dat mag dan de ondernemers informeren. Allemaal niet zo zwaarwichtig maar wel kenmerkend voor de wijze waarop betrokkenheid van de inwoners wordt gewaardeerd: eerst besluiten en dan overleg. Het wordt een B-stuk en gaat dus misschien tijd kosten.

Herbenoeming burgemeester

De raad moet op 18 september ook de procedure voor een herbenoeming van de burgemeester in gangzetten. Pogingen in de commissie daar nog een Graafse draai aan te geven werden gestuit of ontmoedigd door op wettelijke bepalingen te wijzen en het VNG-model dat is gevolgd. De vertrouwenscommissie werkt in beslotenheid en krijgt geheimhouding opgelegd. Alle fractievoorzitters, en dat zijn er 7, worden lid en er komen nog enkele adviseurs bij. Een lekje is dan gauw gemaakt. Het wordt een B-stuk.

Werkbespreking gemeenteraad

De werkbespreking heeft weinig nieuws opgeleverd. In plaats van meer duidelijkheid is er meer onduidelijkheid over hetgeen nu wordt besloten. Nu kom ik niet verder dan dat er zal worden besloten om nog niets te besluiten en het college aan het werk te zetten zodat er bij de volgende gemeenteraadsverkiezing een nieuwe opiniepeiling kan worden gehouden. Er zal, hoop ik, nog een bijgesteld voorstel komen en misschien geeft dat wat meer duidelijkheid. Toch alvast maar enkele opmerkingen.

De opiniepeiling.

Allereerst verdient het aanbeveling dat er een openbare voorlichting komt over het verschil tussen verkiezingen, referenda en opiniepeilingen. Er is een groot verschil tussen de betekenis van opiniepeilingen en de twee andere vormen van volksraadpleging. Die laatste twee leveren een exacte uitslag op waarbij het opkomstpercentage wel interessant is maar niet van invloed. Een opiniepeiling levert informatie die een bestuur kan gebruiken om tot een besluit met draagvlak te komen. Een bestuur dat zijn besluiten uitsluitend baseert op opiniepeilingen verklaart zichzelf overbodig. Tijdens de werkbespreking gaven LPG en CDA zelf toe dat het een slechte opiniepeiling was. Het CDA constateerde nog dat iedereen zijn eigen interpretatie had. Hij zei het niet, maar in zijn gloedvolle betoog liet hij wel blijken dat zijn interpretatie de juiste is. Zoals in het voorliggende voorstel gebruikt is pseudo-referendum een betere betiteling voor deze volksraadpleging.

Het resultaat van deze slechte opiniepeiling is nog steeds de enige onderbouwing van het te nemen besluit. Pseudo-referendum is daarom de beste de beste betiteling voor deze gang naar de stembus. De term past bij de wijze waarop de gebruikte uitslag, inclusief cijfer achter de komma, in de motivering van het voorstel is gebruikt.

De inhoud van het voorstel.

De samenwerking van LPG met CDA is of wordt vastgelegd in een nog steeds onbekend bestuursakkoord. In het voorstel staat een citaat uit het concept voor het akkoord dat aangeeft hoe LPG en CDA omgaan met het resultaat van het pseudo-referendum met als conclusie  “De LPG en het CDA zullen in de huidige periode (2018-2022) geen voorstellen steunen die betrekking hebben op de vorming/herindeling één Land van Cuijk”. In mijn eerste reactie vond ik deze formulering opvallend. Na vooral het betoog van het CDA in de werkbespreking is listig wellicht beter. Voor de voorbereiding van één gemeente Land van Cuijk zal deze bestuursperiode nog wel nodig zijn. In deze periode zal de gemeente Grave zijn eigen gemeenteraad behouden. Dat is in overeenstemming met het verkiezingsprogramma van de LPG voor deze periode.  Andere gemeenten kunnen rustig doorwerken aan die ene gemeente en dan zal Grave in de volgende periode al dan niet vrijwillig kunnen aanhaken. Het CDA verschuift dus dit programmaonderdeel naar de volgende periode. In een coalitie moet de kleinere nu eenmaal iets toegeven.

Het was niet nodig deze conclusie in het nu voorgestelde besluit op te nemen. Door op 21 september 2017 het voorstel te verwerpen heeft de raad al uitgesproken niet aan één gemeente Land van Cuijk te willen meewerken. In feite wordt de werking van dit besluit nu beperkt tot deze periode. Dat heeft het CDA dus toch bereikt.

De letterlijke tekst in het voorstel is nu:

1.    Deze raadsperiode (2018-2022) een besluit te nemen over de bestuurlijke toekomst van de gemeente Grave, waarbij twee opties nader worden uitgewerkt: zelfstandig blijven of herindeling met de CGM-gemeenten.

2.    Het college in dit kader de volgende opdrachten te verstrekken:

·         Rapporteren aan de raad wat de organisatorische en financiële consequenties (intern gericht) zijn van zelfstandig blijven of herindeling CGM voor eind 2018.

·         Rapporteren aan de raad wat de maatschappelijke en financiële consequenties (extern gericht) zijn voor onze inwoners van zelfstandig blijven of herindeling CGM voor de zomer van 2019

·         Het opstellen van een communicatieplan voor de zomer van 2019 hoe we de inwoners hierover informeren en zullen raadplegen.

3.    De raden van Cuijk en Mill & St Hubert te informeren over dit besluit en hen te verzoeken om een reactie.

ad 1     De wijze waarop dit deel van het besluit is geformuleerd sluit niet uit dat in het voorstel voor het in deze periode te nemen besluit over de bestuurlijke organisatie één gemeente Land van Cuijk toch weer wordt opgenomen. Dat de gemeente Grave volgens het bestuursakkoord niet zal meewerken aan het voorstel daarvoor is niet opgenomen in het besluit dat nu wordt genomen. Die medewerking is ook niet nodig want er ligt nog een voorstel dat door 3 van de 5 gemeenten al is aangenomen. De twee andere opties zelfstandig blijven en opgaan in CGM moeten nader worden onderzocht. 

         Tijdens de discussie merkte een lid van de LPG-fractie nog op dat zelfstandigheid en CGM tot nu toe onderbelicht zijn gebleven. Ook werd door LPG aan de voorstanders nog gevraagd wat de voordelen zijn van die ene gemeente. De omgekeerde vraag waarom Grave beter zelfstandig kan blijven of desnoods met Cuijk en Mill één gemeente moet vormen kwam niet ter sprake. Daar moet het onderzoek dat het college moet instellen duidelijkheid over verschaffen.

Nu is in de documenten bij het voorstel dat op 21 september door de raad van Grave is verworpen uitgebreid uiteengezet waarom er één gemeente Land van Cuijk moet komen. In mijn brief aan de raad van Grave heb ik ook gewezen op de onvermijdelijkheid hiervan. Maar die brief is voor kennisname aangenomen. Die term suggereert dat men met de inhoud bekend is. In feite betekent het dat de inhoud niet meetelt. Het zal niet meevallen nog argumenten te vinden die tot de conclusie leiden dat Grave zelfstandig kan blijven.

ad 2     Het college heeft nu de taak de mogelijkheden en onmogelijkheden te onderzoeken van zelfstandigheid van de gemeente Grave of eventueel van de gemeente Cuijkgravemill (deze gemeente is in het landelijk informatiesysteem voor gemeenteraadsleden al bekend). Wil het college dat goed kunnen doen moet in het te nemen raadsbesluit wel duidelijker worden aangegeven wat men precies wil en de middelen in de vorm van geld en tijd beschikbaar gesteld. Het nu opgenomen tijdschema geeft weinig ruimte. Het is verstandig dat het college een bureau wil inschakelen. Want als het onderzoek zou uitwijzen dat het toch één gemeente Land van Cuijk moet worden kan dat nieuws beter door een buitenstaander worden gebracht. Een definitie van de gewenste zelfstandigheid zou ook niet gek zijn. In de huidige situatie met één werkorganisatie en 3 gemeentebesturen is die zelfstandigheid, althans volgens mij, al sterk beperkt.

Er moet ook een communicatieplan komen. Daarvoor heeft het college meer dan een half jaar de tijd. Ik hoop dat men eerder komt met in ieder geval de uitgangspunten daarvoor. Werkelijk “aan de voorkant” en “meedoen aan het opstellen van documenten en niet beperken tot het leveren van commentaar” is al een stap in de goede richting.

ad 3     In de discussie werd nog de vraag gesteld waarom aan Cuijk en Mill nog om een reactie wordt gevraagd was het antwoord van de LPG dat het geen zin heeft een onderzoek in te stellen naar de gemeente Cuijkgravemill als Cuijk en/of Mill al aangeven daar niet voor te voelen. Heel verstandig!

Voorlopig slotwoord

Nu maar afwachten wat hoe het definitieve initiatiefvoorstel er uitziet en wat er op 18 september gaat gebeuren. Wordt dus wellicht vervolgd.